انجیل و عرفان

یعقوب در راه به سرزمین مشرق با چوپانان حران روبه‌رو می‌شود، راحیل را در کنار چاه می‌بیند و برای به‌دست آوردن او به منزل پدرش لابان می‌رود و طبق قراری هفت سال برایش کار می‌کند.

لابان در روز عروسی، لیه را به‌جای راحیل به یعقوب می‌دهد، سپس یعقوب هفت سال دیگر کار می‌کند و در نهایت هر دو خواهر را به‌همسری می‌پذیرد؛ لیه چهار پسر به‌دنیا می‌آورد: روبین، شمعون، لاوی و یهودا، در حالی که راحیل نازا باقی می‌ماند.

اسحاق یعقوب را به خانهٔ پدربزرگش در بین‌النهرین نزد لابان فرستاد تا با یکی از دختران خانواده ازدواج کند و از او خواست از زنان کنعانی دوری کند تا برکت الهی شامل نسلش باشد.

در راه، یعقوب در بیت‌ئیل خوابی دید که پله‌ای میان زمین و آسمان بود و خداوند به او وعدهٔ زمین، نسل فراوان و همراهی همیشگی داد.

یعقوب ستون یادبودی برپا کرد، عهدی با خدا بست و به سفرش ادامه داد تا سرنوشت وعده‌های الهی تحقق یابد.

اسحاق که پیر و نابینا شده، از عیسو می‌خواهد از شکار، غذایی برایش پخته و بیاورد تا پیش از مرگ برای عیسو برکت بخواند. ربکا متوجه شده و نقشه می‌کشد و یعقوب را وادار می‌کند با لباس‌های عیسو، پدر را فریب دهد و برکت را بگیرد.

پس از خوردن غذا و لمس یعقوب، اسحاق برکت را به او می‌دهد؛ وقتی عیسو بازمی‌گردد و متوجه می‌شود برکت را از دست داده، شدیداً می‌گرید و دشمنى میان برادران شکل می‌گیرد.

این قسمت زندگی اسحاق در جرار را روایت می‌کند: خداوند به او وعده برکت و نسل زیاد می‌دهد و به همین سبب ثروتمند می‌گردد.

ثروت او حسادت فلسطینیان را برمی‌انگیزد و او را از شهر بیرون میکنند و درگیری‌هایی پیش می‌آید که به نام‌گذاری چاه‌های تازه کنده شده (دعوا، دشمنی، آزادی) می‌انجامد؛ در نهایت آشتی با ابی‌ملک برقرار می‌شود.

در این قسمت، زندگی ابراهیم پس از سارا، ازدواج او با قطوره و تولد فرزندان جدیدش، تقسیم دارایی و دفن ابراهیم در مَکفیله روایت می‌شود.

نسل‌های اسماعیل و سکونت آنها در سرزمین مشرق و همچنین برکت الهی بر اسحاق شرح داده می‌شود.

در پایان تولد ایسو و یعقوب، تفاوت‌های اخلاقی و سرانجام فروش حقِ نخست‌زادگی توسط ایسو در ازای یک کاسه آش عدس بیان می‌گردد.

سارا در حبِرون در سرزمین کنعان درگذشت و ابراهیم برای مرگ او ماتم گرفت. او خواست همسرش را در جایی شایسته دفن کند و به مذاکره با مردم حتیان پرداخت.

ابراهیم پس از گفت‌وگو با عفرون، قطعه زمین و غار مکفیله را به قیمت چهارصد سکهٔ نقره خرید و سارا را در آنجا دفن کرد؛ این معامله مالکیت مزرعه و غار را به نام ابراهیم ثبت کرد.

در این قسمت خداوند ابراهیم را امتحان می‌کند و از او می‌خواهد پسر عزیزش اسحاق را برای قربانی ببرد. ابراهیم اطاعت می‌کند، اما در آخر فرشتهٔ خدا او را از کشتن پسر بازمی‌دارد و قوچی به عنوان قربانی جانشین اسحاق می‌شود.

خدا به خاطر اطاعت ابراهیم او را برکت می‌دهد و نسلش را فراوان می‌سازد. همچنین داستان با اشاره‌ای به نسل‌های ناحور و فرزندانش پایان می‌یابد.

تولد اسحاق، فرزند وعده داده شده، شادی و سرور را برای سارا و ابراهیم به ارمغان آورد.

پس از آن، به خواست سارا، هاجر و اسماعیل رها شدند ولی خدا پشتیبانشان بود و وعده داد از اسماعیل نیز نسلی بزرگ پدید خواهد آمد. ابراهیم نیز با ابی‌ملک پیمان بست و در بئرشبع چاهی به یادگار گذاشت.

ابراهیم در سرزمین جرار به‌خاطر حفظ جان خود سارا را خواهرش معرفی می‌کند، اما وقتی سلطان قصد بردن او را دارد، در خواب هشداری می‌بیند که سارا شوهر دارد و باید بازگردانده شود.

سارا به ابراهیم بازگردانده می‌شود، ابی ملک هدایایی می‌دهد و به‌واسطه دعای ابراهیم، زنان خانهٔ او که نازا بودند شفا می‌یابند.

دو فرشته به سدوم می‌آیند و لوط آن‌ها را به خانه‌اش دعوت می‌کند. مردمان شهر خانه را محاصره کرده و خواهان تسلیم مهمانان برای رابطه جنسی می‌شوند

فرشتگان مردان را کور می‌کنند و از لوط می‌خواهند سریعاً با خانواده‌اش این شهر را ترک کند تا از عذاب در امان بمانند.

سدوم و غموره با آتش و گوگرد نابود می‌شوند. بعدها دو دختر لوط او را مست کرده و از او فرزندانی به‌دنیا می‌آورند که جدّ اقوام موابیان و عمونیان می‌شوند.

خداوند در کنار درختان ممری در برابر چادر ابراهیم ظاهر شد؛ ابراهیم به مهمانان سه‌نفره‌اش نیکی کرد و غذا آورد.

آن مردان به ابراهیم وعده دادند که سارا در پیری پسری به دنیا خواهد آورد و سارا با تردید و خنده پاسخ داد.

سپس خداوند از نابودی سدوم خبر داد و ابراهیم با شفاعت خود از خدا طلب بخشش کرد تا به‌خاطر افراد نیکو شهر را از هلاک برهاند.

خدا به ابرام نود و نه ساله ظاهر شد، او را ابراهیم نامید و به او وعدهٔ نسل‌های بسیار، سرزمین موعود و عهدی جاودان داد. شرط عهد نشانهٔ جسمانی ختنه قرار گرفت؛ هر پسر در روز هشتم تولد باید ختنه شود. خدا به سارا نام جدید داد و وعدهٔ تولد اسحاق را در سال آینده داد.

سارای از نازایی رنج می‌برد و هاجر، کنیز مصری‌اش، را به ابرام داد تا برای او فرزندی بیاورد. هاجر آبستن شد و پس از حاملگی، سارای را کوچک شمرد و سارای او را اذیت کرد تا حاجر فرار کرد.

فرشتهٔ خدا هاجر را در بیابان دید و او را بازگرداند و وعده داد نسل او بسیار شود؛ نام پسر را اسماعیل گذاشتند.

در این قسمت خداوند به ابرام ظاهر می‌شود، به او اطمینان می‌دهد که او را حفظ خواهد کرد و وعده می‌دهد که نسلش مانند ستارگان بسیار خواهد شد؛ ابرام ایمان می‌آورد و نیک شمرده می‌شود.

خداوند دستور قربانی می‌دهد، آیندهٔ قوم ابرام را پیش‌گویی می‌کند (اسارت و بازگشت بعد از چهارصد سال) و پیمانی می‌بندد که سرزمین از مصر تا فرات را به نسلش خواهد داد، در حالی که آتش و مشعل از میان تکه‌های قربانی عبور می‌کند.

در این قسمت چهار پادشاه (امرافل، اریوک، کدرلاعمر و تیدال) با پنج پادشاه دیگر وارد جنگ شدند و در دشت سدیم, لوط اسیر شد و شهرها غارت گردیدند.

ابراهیم با 318 جنگجو به تعقیب پرداخت، شبانه حمله کرد، دشمنان را شکست داد و لوط و تمامی اموال بازپس گرفته شد.

ملکی‌صدق به استقبال ابراهیم آمد، نان و شراب آورد و او را برکت داد؛ ابراهیم نیز از گرفتن غنیمت از پادشاه سدوم خودداری کرد و سهم همراهانش را بازگرداند.